Niedziela 21 października, 2018 Imieniny: Urszula, Hilary, Celina, Jakub, Janusz
Unia Europejska
Wersja kontrastowa Wielkość czcionki

Aktualności

30-07-2018

Nowe okręgi wyborcze

Rada Powiatu Wielickiego przyjęła uchwałę w sprawie podziału powiatu wielickiego na okręgi wyborcze dla wyborów do Rady Powiatu Wielickiego, określenia ich granic, numerów i liczby radnych wybieranych w każdym z okręgów wyborczych.

W chwili obecnej Powiat Wielicki podzielony jest na okręgi wyborcze do wyborów do Rady Powiatu Wielickiego uchwałą nr XXXI/265/14 Rady Powiatu Wielickiego z dnia 11 lipca 2014r. w sprawie podziału Powiatu Wielickiego na okręgi wyborcze dla wyborów do Rady Powiatu Wielickiego, określenia ich granic, numerów i liczby radnych wybieranych w każdym z okręgów wyborczych, a w skład rady Powiatu Wielickiego wchodzi 23 radnych.

Podział Powiatu na okręgi wyborcze jest stały zgodnie z art. 450 w zw. z art. 419 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 754 z późn. zm.) i nie podlega zmianie, poza sytuacjami przewidzianymi w art. 450 w zw. z art. 421 kodeksu wyborczego, do których należą m. in zmiana liczby mieszkańców danego powiatu, zmiana liczby radnych w radzie powiatu lub zmiana liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych.

Z sytuacją takich właśnie zmian mamy do czynienia w Powiecie Wielickim. Wg stanu na dzień 31 grudnia 2017r. liczba mieszkańców Powiatu wynosi bowiem 121 839. Zwiększenie zaś liczby mieszkańców Powiatu Wielickiego ponad sto dwadzieścia tysięcy powoduje, zgodnie z art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 995 z późn. zm.), że liczba radnych do Rady Powiatu wybieranych w najbliższych wyborach zwiększy się do 25. Z oczywistych względów zmienią się tym samym liczby radnych wybieranych w poszczególnych gminach. Równocześnie Rada Miejska w Wieliczce dokonała uchwałą nr XLVIII/596/2018 z dnia 27 marca 2018 r. nowego podziału Gminy Wieliczka na okręgi wyborcze w wyborach do Rady Gminy, co z powodów wskazanych w dalszej części uzasadnienia wymusza również dodatkową zmianę granic okręgów wyborczych.

Kreuje to prawny obowiązek dokonania nowego podziału Powiatu Wielickiego na okręgi wyborcze, uwzględniający ww. zmianę ogólnej liczby mieszkańców Powiatu Wielickiego, liczbę mieszkańców poszczególnych gmin oraz nowy podział Gminy Wieliczka na okręgi wyborcze w wyborach do Rady Gminy.

Regulacje prawne dotyczące podziału powiatu na okręgi wyborcze zawarte są w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 754 z późn. zm.), w szczególności w jej art. 454. Podziału na okręgi wyborcze dokonuje rada powiatu na wniosek starosty. Podkreślenia wymaga jednak, że rada nie może dokonywać podziału w sposób dowolny, ale musi przestrzegać zasad zawartych w ustawie, których prawidłowe zastosowanie powoduje zresztą zazwyczaj, że istnieje tylko jeden zgodny z przepisami sposób określenia okręgów wyborczych.

Ten co do zasady techniczny charakter uchwały o utworzeniu okręgów wyborczych do rady powiatu jest prawdopodobnie jednym z powodów, dla których począwszy od 2019 r. podziału powiatu na okręgi wyborcze dokonywać będzie już nie rada ale komisarz wyborczy (art. 454 §1 kodeksu wyborczego w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U. poz. 130) z dniem 1 stycznia 2019r. – zgodnie z art. 19 pkt 1 ustawy zmieniającej).

Spośród wspomnianych wcześniej zasad absolutnie podstawową jest zasada zawarta w art. 454 § 2 kodeksu wyborczego, zgodnie z którą okręgiem wyborczym jest jedna gmina. Wyjątki od tej podstawowej zasady możliwe są jedynie wtedy, kiedy liczba radnych przypadająca na daną gminę byłaby mniejsza niż 3 lub większa niż 10, wtedy odpowiednio należy gminy łączyć (art. 454 § 3 kodeksu wyborczego) lub dzielić (art. 454 § 4 kodeksu wyborczego).

Z pięciu gmin Powiatu Wielickiego dwie spełniają warunki aby uznać je za samodzielne okręgi wyborcze zgodnie z ww. podstawową zasadą – są to Niepołomice (6 radnych) i Gdów (4 radnych).

Gmina Wieliczka, z uwagi na przekroczenie maksymalnej liczby radnych (przypada bowiem na nią 11 radnych) podzielona musi zostać na dwa okręgi wyborcze, przy czym podział ten również nie może być dowolny, ale zgodnie z art. 454 § 5 kodeksu wyborczego musi uwzględniać podział gminy na okręgi wyborcze do wyborów do rady gminy, w tym przypadku dokonany Uchwałą nr XLVIII/596/2018 Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 27 marca 2018 r. w sprawie podziału Gminy Wieliczka na okręgi wyborcze oraz ustalenia ich granic, numerów i liczby radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym.

Pozostawia to gminy Biskupice i Kłaj, z których żadna nie może samodzielnie utworzyć okręgu wyborczego, jako, że na każdą z ww. gmin przypada po 2 radnych, jednakże połączone razem mogłyby (biorąc w tym miejscu pod uwagę jedynie kwestię minimalnej liczby mandatów przypadających na okrąg wyborczy) utworzyć okrąg wyborczy, w którym wybieranych będzie 4 radnych. Oznacza to, że gdyby gminy te sąsiadowałyby ze sobą, kwestia konieczności połączenia ich byłaby oczywista. Gminy te jednak nie sąsiadują ze sobą co powoduje powstanie pytania, czy stworzenie takiego okręgu wyborczego, tj. okręgu w skład którego wchodzą niegraniczące ze sobą gminy, jest prawnie dopuszczalne.

Odpowiadając na tak postawione pytanie w pierwszym rzędzie wskazać należy, że przepisy kodeksu wyborczego nie wprowadzają nigdzie definicji okręgu wyborczego jako jednolitej terytorialnie części powiatu, ani też nie zakazują tworzenia okręgów wyborczych z niegraniczących ze sobą gmin. Tym samym brak jest przepisu rangi ustawowej, który zakazywałby Radzie Powiatu Wielickiego dokonania takiego podziału.

Tym niemniej wytyczne Państwowej Komisji Wyborczej zawarte w uchwale Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 5 lutego 2018r. zawierają wskazówkę aby w wyborach do rad gmin nie tworzyć okręgów wyborczych składających się z niegraniczących ze sobą jednostek pomocniczych gmin, co stosowane per analogiam do podziału powiatu na okręgi wyborcze może prowadzić do konstatacji, że Państwowa Komisja Wyborcza zakazuje tworzenia okręgu wyborczego składającego się z niegraniczących ze sobą gmin.

 

Konflikt ustawy i wytycznych PKW uznać należy jednak za pozorny.

W przywołanej wcześniej uchwale Państwowa Komisja Wyborcza, odnosząc się do podziału gmin na okręgi wyborcze, istotnie wskazuje, że w jej ocenie co do zasady zakazane jest tworzenie okręgu wyborczego składającego się z niegraniczących ze sobą jednostek pomocniczych gminy, jednak wskazuje również, że zakaz taki nie obowiązuje, gdy układ przestrzenny gminy, połączony z liczbą mieszkańców poszczególnych jednostek pomocniczych jest tego rodzaju, że przestrzeganie go doprowadziłoby do naruszenia przepisów ustawy. Z taką właśnie sytuacją (rzecz jasna z uwzględnieniem odrębności podziału powiatu na okręgi wyborcze) mamy do czynienia w przypadku Powiatu Wielickiego.

Jeżeli bowiem zachodzi konieczność dokonania odstępstwa od podstawowej zasady nakazującej tworzenie okręgu wyborczego z terenu jednej gminy, zakres odstępstwa musi być jak najmniejszy (tak: postanowienie Komisarza Wyborczego w Krakowie z dnia 19 sierpnia 2010r. znak DKR-731-5/10, tożsame ze stanowiskiem Państwowej Komisji Wyborczej zawartym w piśmie z dnia 6 sierpnia 2010r., znak ZPOW-732-41/10 – dotyczące zresztą uchwały podejmowanej przez Radę Powiatu Wielickiego). Stanowisko zawarte w ww. dokumentach dotyczyło wprawdzie podziału gminy na okręgi wyborcze (ww. organy stanęły na stanowisku, że nie jest dopuszczalny podział gminy na 3 okręgi wyborcze w sytuacji gdy wystarczający jest podział na dwa), ale znajduje też zastosowanie, per analogiam, do kwestii łączenia gmin w jednym okręgu wyborczym.

Tym samym, w sytuacji gdy niektóre z gmin z terenu powiatu nie mogą być samodzielnymi okręgami wyborczymi nie powstaje sytuacja, w której istnieje dowolność tworzenia okręgów wyborczych, przy którym to działaniu granicą dla tworzenia okręgów wyborczych byłaby jedynie maksymalna liczba mandatów przypadająca na dany okrąg, ale w dalszym ciągu istnieje obowiązek utworzenia – wszędzie tam gdzie jest to możliwe - okręgów wyborczych z tych gmin, które mogą być samodzielnymi okręgami. Dopiero po dokonaniu takich działań należy rozważyć status gmin nie mogących być samodzielnymi okręgami wyborczymi, przy czym jeżeli wystarczające jest ich połączenie, należy podjąć taką czynność.

Innymi słowy jeżeli wystarczające dla utworzenia normatywnego okręgu wyborczego jest połączenie dwóch „małych” gmin to za niedozwolone, bo naruszające podstawową zasadę wynikającą z art. 454 § 2 kodeksu wyborczego, uznać należy dołączanie kolejnej gminy, która mogłaby stanowić samodzielny okręg wyborczy. Tym samym połączenie w jednym okręgu wyborczym gminy która nie może stanowić samodzielnego okręgu wyborczego z gminą, która może stanowić samodzielny okręg wyborczy, możliwe jest jedynie w sytuacji, gdyby istniała tylko jedna gmina nie spełniająca wymogów do uznania jej za samodzielny okręg wyborczy, a tym samym przyłączenie jej do większego sąsiada stanowiłoby jedyną technicznie możliwość.

Tym samym zachodzi prawny obowiązek połączenia gmin Biskupice i Kłaj w jednym okręgu wyborczym. Są to bowiem jedyne dwie gminy Powiatu Wielickiego, które nie mogą stanowić samodzielnych okręgów wyborczych. Okoliczność, że nie graniczą one ze sobą jest w tej sytuacji bez znaczenia – zachodzi bowiem wskazywany przez Państwową Komisję Wyborczą przypadek w którym nie istnieje inna możliwość utworzenia okręgu wyborczego – bez naruszania przepisów rangi ustawowej. Nie istnieją bowiem inne gminy, nie mogące stanowić samodzielnych okręgów a jednocześnie graniczące ze sobą, z których można stworzyć okręg wyborczy.

Próba łączenia tych gmin z leżącą pomiędzy nimi gminą Gdów (mogącą stanowić samodzielny okręg wyborczy w którym wybieranych jest 4 radnych), podjęta jedynie w tym celu aby doprowadzić do utrzymania założenia tworzenia okręgów wyborczych z graniczących ze sobą gmin (co warte podkreślenia – nie wynikającego wprost z przepisów ustawy) stanowiłaby jasne naruszenie art. 454 § 2 kodeksu wyborczego.

Zwrócić należy uwagę na fakt, że stanowisko takie podziela Rada Gminy Gdów, która w Uchwale nr XLVIII/352/2018 z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie uchwalenia rezolucji Rady Gminy Gdów skierowanej do Rady Powiatu Wielickiego w zakresie podziału Powiatu Wielickiego na okręgi wyborcze dla wyborów do Rady Powiatu

Wielickiego, apelowała do Rady Powiatu Wielickiego o utworzenia z terenu Gminy Gdów samodzielnego okręgu wyborczego.

W wielu powiatach zresztą występują przypadki tworzenia okręgów wyborczych z niegraniczących ze sobą gmin; jako przykład wskazać można Powiat Krakowski, w którym zgodnie z uchwałą z dnia 25 kwietnia 2018r., nr XLII/365/2018 Rady Powiatu w Krakowie istnieje okręg wyborczy nr 2, składający się z niegraniczących ze sobą gmin Mogilany, Świątniki Górne i Igołomia-Wawrzeńczyce.

Obliczenie liczby mandatów przypadających na każdy z okręgów wyborczych nastąpiło w oparciu o jednolitą normę przedstawicielstwa, która w Powiecie Wielickim wynosi 4873,56, obliczoną przez podzielenie liczby mieszkańców Powiatu Wielickiego tj. 121 839 przez 25 - liczbę radnych wybieranych do Rady Powiatu Wielickiego (art. 450 w zw. z art. 419 kodeksu wyborczego).

 

(BP)

Ilość zdjęć w galerii: 1
Podziel się:
MENU